دانستنی هایی در مورد آسفالت

درجه حرارت پخش آسفالت

حداقل درجه حرارت پخش مخلوط آسفالتي بر حسب نوع قير مصرفي، دانه‌بندي مصالح سنگي، ضخامت لايه، فصل اجراي كار، حرارت محيط و سطح راه، سرعت باد، نوع و تعداد غلتكها توسط دستگاه نظارت معين مي‌گردد. ولي به هر حال اين درجه حرارت بايد به حدي باشد كه تراكم لازم را تأمين نمايد. جدول 20-14 حداقل درجه حرارت مخلوطهاي آسفالتي با دانه‌بندي پيوسته را به هنگام پخش با توجه به ضخامت آنها و درجه حرارت سطحي كه مخلوط آسفالتي بر روي آن پخش مي‌شود نشان مي‌دهد. در اين جدول زمان تقريبي لازم براي حصول تراكم نيز تعيين گرديده است.

به هرحال رقم دقيق درجه حرارت پخش با 10± درجه سانتيگراد رواداري بايد توسط دستگاه نظارت تعيين گردد.

ضخامت مخلوط آسفالتي (سانتيمتر)							درجه حرارت سطح راه (سانتيگراد)
10	9	5/7	5	4	5/2	2
حداقل درجه حرارت مخلوط آسفالتي بر حسب سانتيگراد
125	130	135	140	145	145	ـ	15-10
120	125	130	135	140	140	145	20-15
120	125	130	130	135	140	140	27-20
120	120	125	130	130	135	135	32-27
120	120	125	125	130	130	130	32 و بيشتر
15	15	15	15	12	8	6	زمان تقريبي لازم براي تكميل كوبيدگي (بر حسب دقيقه)

جدول حداقل درجه حرارت مخلوط آسفالتي هنگام پخش

بايد توجه داشت كه هر قدر ضخامت لايه آسفالتي زيادتر باشد، به علت آنكه حرارت را مدت زمان بيشتري در خود نگه مي‌دارد، زمان لازم براي تكميل تراكم قشر و در نتيجه حصول تراكم نسبي مشخصه زيادتر است و به عبارت ديگر فرصت بيشتري براي كوبيدن بي آنكه حرارت مخلوط آسفالتي بيش از اندازه كاهش پيدا كند، وجود دارد.

 

 غلطک های آسفالتی

۱- غلتكهاي فولادي

الف:  غلتكهاي استاتيك

هريك از غلتكهاي سه‌چرخ و يا رديف دوچرخ و سه‌چرخ بايد هنگام كار باري معادل 45 الي 65 كيلوگرم بر سانتيمتر در عرض چرخ عقب غلتك اعمال نموده و وزنشان كمتر از 8 تن نباشد. روي چرخهاي غلتكهاي فلزي بايد گلگير و لوله آبپاش نصب شده باشد تا چرخها را همواره تميز و مرطوب نگه داشته و از چسبيدن مخلوط آسفالتي به آنها جلوگيري نمايد. مصرف روغن سوخته و يا گازوييل جهت تميز كردن چرخ غلتكها به هيچ وجه مجاز نيست. سطح پيرامون كليه چرخها بايد كاملاً صاف و هموار و فاقد فرورفتگيهاي كوچك و بزرگ باشد. براي افزايش وزن آنها بايد فضاي كافي در اين نوع غلتكها تعبيه شود. سرعت غلتكهاي فولادي استاتيك هنگام كار بايد حتي‌المقدور كم و يكنواخت بوده و جز در شرايط خاص از حدود 5 كيلومتر در ساعت تجاوز ننمايد.

ب:   غلتكهاي لرزشي

غلتكهاي لرزشي مورد استفاده در عمليات آسفالتي بايد خودرو بوده و نوع كششي آنها مجاز نيست. اين غلتكها معمولاً از نوع رديف دوچرخ مي‌باشند كه سيستم ارتعاش در يك يا هر دو چرخ آنها تعبيه شده است. وزن آنها نبايد كمتر از 7 تن بوده و بار خطي استاتيك آنها بين 25 تا 35 كيلوگرم باشد. تناوب و ميدان نوسان غلتكهاي لرزشي با توجه به شرايط كار بايد توسط دستگاه نظارت تنظيم شده و يا از كاتالوگ كارخانه سازنده استخراج شود ولي در هر حال تناوب غلتك نبايد خارج از 3000 - 2000 ارتعاش در دقيقه، و ميدان نوسان آن 8/0 - 4/0 ميليمتر باشد. سرعت غلتكهاي لرزشي حداكثر پنج كيلومتر در ساعت مي‌باشد. ساير خصوصيات مربوط به گلگيرها، آبپاش، عدم مصرف گازوييل و روغن سوخته روي چرخها، و بالاخره صاف و هموار بودن سطح پيرامون چرخها به شرح بند الف فوق مي‌باشد كه بايد كاملاً رعايت شود.

۲-غلتكهاي لاستيكي

غلتكهاي لاستيكي بايد خودرو بوده، وزن آنها با توجه به شرايط كار بين 15 الي 30 تن باشد. وزن دقيق غلتك توسط دستگاه نظارت تعيين مي‌شود. در غلتك بايد فضاي كافي جهت افزايش وزن آن در صورت لزوم تعبيه گردد. فشار باد چرخهاي غلتك لاستيكي بايد بين 5 تا 5/8 كيلوگرم بر سانتيمتر مربع بوده و تغييرات فشار نيز نسبت به رقم حداقل و حداكثر تعيين شده از 3/0 كيلوگرم بر سانتيمتر مربع تجاوز ننمايد. چرخهاي غلتك لاستيكي بايد طوري قرار گرفته باشند كه در هر گذر تمام عرض غلتك توسط چرخها كوبيده شده و امتداد اثر چرخها در عرض كافي يكديگر را در حين حركت بپوشانند. براي اينكه آسفالت به چرخها نچسبد، بايد حتي‌المقدور سعي نمود كه چرخها در تمام مدت كار گرم بماند و در غير اين صورت بايد از لوله آبپاش و گلگيرهاي پارچه‌اي ضخيم جهت تميز نگهداشتن چرخها استفاده نمود. مصرف مواد روغني و گازوييل براي اين منظور مجاز نخواهد بود. لاستيكها بايد سالم و صاف بوده و نخ‌زدگي نداشته باشند زيرا اثر نخ‌زدگي لاستيكها در روي سطح آسفالت با غلتك زدنهاي بعدي نيز از بين نخواهد رفت. سرعت غلتك لاستيكي نبايد از 8 كيلومتر در ساعت تجاوز نمايد

منبع:http://www.civilmaster.ir

ماشین آلات ساختمانی و راهسازی

ماشین آلات ساختمانی و راهسازی

 

1:تراکتورها و بولدوزرها

     تراکتورازمهمترین ماشین الات راهسازی وساختمان سازی است که دارای کاربردهای متعددی است هدف اولیه تراکتوربه جلوراندن ویا کشیدن اقسام بارها میباشد برروی تراکتورانواع لوازم مکانیکی را میتوان نصب کرد لوازمی ازقبیل : بیل های مکانیکی ریپرها تیغه های بولدوزر دکل های لوله گذار جانبی کج بیل ها نهرکن ها وغیره به علاوه ازتراکتور استفاده های دیگری هم میکنند نظیرکشیدن اسکریپر واگن وغیره .

تراکتورها ازموتورهای دیزل که معمولا توربوشارژهستند نیرومیگیرند ودرانواع استاندارد ودنده اتوماتیک موجودهستند همچنین کنترل آنها به صورت کنترل هیدورلیک ودنده اتوماتیک است تراکتورها بردونوع کلی چرخ زنجیری وچرخ لاستیکی میباشند .

کاربرد

بولدوزرها موارد استفاده فراوانی دارند که ازمیان میتوان به موارد زیراشاره کرد

1-تسطیح زمین وپاک سازی آن ازبوته ها وکنده های درخت

      2-ایجاد راههای اولیه درکوهستانهای وزمینهای سنگلاخی

3-جابجا کردن توده خاک به صورت فشاردادن درحجم های زیاد

4-کمک به هل دادن اسکریپرها

5- پخش کردن خاک درخاکریزها

6-پشته کردن خاک درکنارنهرهای ایجادشده

7- تصطیح وپاک سازی بقایای مانده ازعملیات ساختمانی

8-نگهداری راههای موقت خاکی

9-پاک سازی گودالهای کف معادن

انواع تراکتورها

الف – تراکتورهای چرخ زنجیری

تراکتورهای چرخ زنجیری انواع مختلفی دارد این تراکتورها معمولا برحسب اندازه وزن وقدرت طبقه بندی میشوند دربسیاری ازپروژه ها مقدار وزن تراکتور چرخ زنجیری مهم است زیرا مقدار حداکثر نیروی کششی که یک دستگاه تراکتور میتواند به وجود آورد بدون توجه به قدرت تولیدی موتورآن به حاصل ضرب مقدار وزن درضریت کشش سطح جاده ای که روی آن کارمیکنند محدود میباشد وجود زنجیره ها باعث میشود که تراکتوربتواند درزمینهای با مقاومت فشاری کم وقدرت کششی مناسب فعالیت داشته باشد

ب- تراکتور چرخ لاستیکی

تراکتورچرخ لاستیکی ازاین جهت ساخته شده که سرعت بیشتری درکشیدن وهل دادن اسکریپرها وکارهای نظیرآن داشته باشد این نوع ماشین ها درانواع دوچرخ وچهارچرخ وجوددارد نوع دوچرخ آن حتما باید بایک ماشین دیگر نظیراسکریپر کارکند تابتواند تعادل خودرا حفظ کند نوع چهارچرخ آن دردونوع یک دیفرانسیل ودودیفرانسیل موجود است باین همه آسیب پذیری لاستیکهای این ماشینها درموقع کار درزمینهای دارای سنگهای تیزکه باعث بریده شدن لاستیک میشود استفاده ازآن را دراین نوع زمینها محدود میکند البته زنجیرها ی سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجوددارد که میتوان برازدیاد اصطحکاک لاستیکها باسطح زمین آنها رابکاربرد

2-بیل های مکانیکی

بیل های مکانیکی ازاولین ماشین آلات مدرن ساختمانی است که درعملیات خاکی بکاررفته است بیل های مکانیکی عمدتا" برای گود برداری درخاک وبارکردن آن با کامیون یا تریلی ویا تسمه نقاله ها بکارمیرود انواع پرقدرت آن قادربه گودبرداری درتمام انواع خاکها بجزصخرخ سنگها بدون تخریب اولیه میباشد

بیل های مکانیکی ازسه قسمت اساسی تشکیل شده است : ارابه – قسمت اتاقک گردان روی ارابه وقسمت الحاقی جلوی ماشین .

ارابه یا شاسی – شاسی به دونوع تقسیم میشود شاسی چرخ زنجیری شاسی چرخ لاستیکی ( کامیون )

شاسی چرخ زنجیری با ثبات وقابل اطمینان برای اتاقک چرخنده فوقانی ایجاد میکند و قابلیت تحرک بسیارخوبی درمحل خاک برداری ایجاد میکند درضمن به دلیل سطح وسیع چرخها فشارکمی برروی خاک ایجاد میکند که امکان کاربرروی خاکهای سست را فراهم میکند درموارد ی که برحسب نوع خاک اصطحکاک بیشتری مورد نیازبوده ومسئله لغزندگی وجود داشته باشد نقش زنجیر درماشین اهمیت پیدا میکند درعوض اینگونه بیلها سرعت کمی دارند

شاسی های چرخ لاستیکی دارای سرعت حرکتی بیشتری بوده ولذا برای کارهای کوچکی که تعداد سفرزیاد بوده وسطح راه مورد استفاده محکم باشد مفیدترند این نوع شاسی خودبردونوع است : نوع خود متحرک که ازاتاقک فرمان میگرد ونوع دیگرکه درقسمت عقب کامیون نصب میشود وآن را کامیونی میگویند

سرعت نوع اول 50 وسرعت نوع دوم 80کیلومتر درساعت میرسد .

انواع بیلهای مکانیکی:

الف- بیل مکانیکی با جام معکوس

 به این بیل اسامی متعددی داده می شود از قبیل:کج بیل – بیل پشت خم وبیل کششی.

این بیلها در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی هستند وبرای حفاری مناسبند.

ب- بیل مکانیکی با سیستم کابلی

 این بیل مکانیکی عبارت است از اطاقک گردانی که سوار بر چرخها بوده ودر انتهای جلویی آن بیل متصل شده است. این بیل در دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی می باشند.

ج- بیل کششی (دراگلاین)

بیل کششی دراگلاین ازیک اطاقک فرمان – جرثقیل – جام بیل کششی و کابلهای لازم جهت کنترل قسمتهای مختلف تشکیل شده است.بیل کششی قادر است در سطوح خیلی بالاتر وخیلی پایینتر از سطح اتکاء خود است ودر انواع زمینهای مورد استفاده قرار می گیرد. بازوی طویل آن برای حفاری و تخلیه مواد کنده شده مفید بوده وزمان سیکل کار کوتاه از محاسن این ماشین میباشد.

د- جرثقیل

 جرثقیل تشکیل شده از اطاق فرمان ویک تیر بلند مشبک وقلب جرثقیل و معمولا برای باند کردن اجسام سنگین وحرکت دادن آنها بکار میرود. با اتصال دستگاههای مختلف به انتهای تیر مشبک بلند جرثقیل می توان از استفاده های دیگری نمود.جرثقیل ها هم بر دو نوع مکانیکی و هیدرولیکی می باشند که امروزه بیشتر هیدرولیکی می باشند.

3- اسکریپر

اسکریپرماشینی است که عمل بارگیری وحمل وتخلیه مواد خاکی در مسافتهای متوسط وزیادرا به تنهایی انجام می دهد.

اسکریپرازسه قسمت اصلی تشکیل شده است : قسمت بارگیر (جام ) دیوار جلویی قسمت بارگیرودیواره عقب جام یا دیواره تخلیه قسمت جام که معمولا سربازاست دارای یک تیغه برنده قابل تعویض درقسمت پایین میباشد این تیغه درحین بارگیری به داخل خاک نفوذمیکند وبا برش خاک آنرا به داخل جام هدایت میکند . این قسمت قابل حرکت بوده ومیتواند پایین وبالابرود دراسکریپرها ی دارای بالابر قسمت بالابرجانشین دیواره جلویی جام میشود دیواره عقب جام یا دیواره تخلیه قابلیت حرکت به عقب وجلورا دارد که با هل دادن خاک به تخلیه بارکمک میکند

انواع اسکریپرها

اسکریپرها به دودسته موتوردار وبدون موتور تقسیم میشوند امروزه نوع بدون موتورکمترمورد استفاده قرارد میگیرد اغلب اسکریپرها تک محور بوده وتعادل آن ووزن بارآن توسط تراکتورمتصل به آن حمل میشود تراکتورهایی که این اسکریپرها را میکشند ممکن است چرخ لاستیکی وچرخ زنجیری باشند بعضی دیگر قسمتی ازیک تراکتوراسکریپرها هستند بدین معنی که یک تراکتورتک محوره یک اسکریپر تک مجوره رامیکشد اسکریپرها یی که دومحوردارند به وسیله تراکتورهای زنجیردار کشیده میشوند زیرا اینگونه تراتورها نمی توانند بارقائم را تحمل کنند بنابراین نمی توانند اسکریپرها یک محوره را بشکند امروزه بندرت ازاسکریپرها چرخ زنجیری استفاده میشود اسکریپرها یی که توسط تراکتورچرخ لاستیکی کشیده میشوند به انواع زیرتقسیم بندی میشوند

1-تک موتوره دومحوره

2-سه محوری

3-دودیفرانسیل

4-اسکریپرهای دوموتوره ( TANDEM-POWERED)

5-اسکریپرهای دارای بالابر

6-فشاری – کششی (PUSH – PULL)

اسکریپرهای تک موتوری دومحوری ازیک تراکتورتک محوره استفاده میکنند وبه دلیل مسئله تعادل این تراکتوربدون اسکریپرمربوطه قادربه حرکت نیست اسکریپرهای سه محوری توسط یک تراکتورکشیده میشوند ماشنیهای چند دیفرانسیلی دارای چرخهای گردنده دراسکریپرودرتراکتورهستند اسکریپرهای دوموتوره دارای موتورهایی چداگانه برای حرکت اسکریپروچرخهای گردان آن میباشد اسکریپرهای دارای بالابردارای یک بالابرنردبانی درجلوی جام بوده ودرعمل کندن وانتقال مواد کنده شده به داخل جام کمک میکند دراین نوع اسکریپرها به دلیل قدرتی که بالابربه اسکریپرمیدهد به تراکتورکمکی جهت بارگیری احتیاجی نیست

4-لودرها

بدون اغراق لودرکاربردی ترین ماشین درانجام کارهای ساختمانی وعمرانی است این ماشین که درانداره های مختلف ساخته میشود به دلیل عملکرد وانعطاف پذیری زیادی که دارد ونیزبا تغییر جام می تواند بسیاری ازکارها رانجام دهد

لودرموارد استفاده بسیاری دارد که برخی ازآنها عبارتند ازایجاد خاکریزها حفاری زیرزمین بناها پرکردن خندقها وخاکریزی اطراف لوله های کارگذاشته شده درکانالها بارکردن کامیونها حمل بتن به محل قالبها وبلند کردن وحمل مصالح ساختمانی

به ماشین لودرمیتوان انواع ملحقات را نصب کرد وکاربردهای دیگری ازآن گرفت نظیربرف روب کانال کن لوله برلوله گذار جرثقیل لیفت تراک

انواع لودر

الف – لودرچرخ لاستیکی

این لودرها دراقسام کوچک خیلی بزرگ ساخته میشود چرخهای بزرگ لاستیکی به این نوع لودرها قدرت تحرک وسرعت فراوانی میبخشد فشاروارده برزمین توسط این لاستیکها کم بوده ومیتوان این فشار را با تغییرمیزان باد لاستیکها تغییرداد باین همه درزمنیهای دارای سنگهای تیزامکان آسیب این لاستیکهاوجوددارد درضمن درزمینهای خیس وگل آلود نیزکارکردن بالودرچرخ لاستیکی مشکل است البته زنجیرهای سیمی مخصوص جهت حفاظت لاستیکها وجود دارد که میتوان برای ازدیاد اصطکاک لاستیکها باسطح زمین آنها رابه کاربرد نوعی ازلاستیکهای جدید ساخته شده اند که دارای عاجهای خیلی ضخیمی هستند ومیتوانند درمناطق سنگی کارکنند این لودرها بردونوع معمولی وکمرشکن هستند

نوع کمرشکن که بیشتر درلودرهای بزرگ بکاربرده میشوند ودارای نوعی شاسی هستند که قسمت عقب لودررابه قسمت جلو توسط یک مفصل متصل میکنند این حالت مفصلی قدرت مانوروشعاع گردش ماشین را نسبت به شاسی های ثابت ( غیرمفصلی ) زیاد میکند درانواع مدرن این ماشین آلات ازسیستمهای فرمان وکنترل هیدرولیکی والکتریکی جهت راحتی وعملکرد بهترراننده استفاده شده است سیستم فرمان این ماشین ها به دونوع است درلودرهای معمولی سیستم فرمان بوسیله فرمان وحرکت چرخها عمل میکند امادرنوع کمرشکن سیستم فرمان به وسیله دوجک هیدرولیکی عمل می نماید

ب – لودرهای چرخ زنجیری

لودرهای چرخ زنچیری مانند لودرهای چرخ لاستیکی عمل کی کنند بااین تفاوت که فشارکمی که برزمین وارد می کنند باعث میشود که لودرهای با چرخ زنجیردار بتوانند درزمینهایی کارکنند که قابل استفاده برای لودرهای لاستیک درنیستند اصطکاک زیاد آنها بازمین باعث میشودکه بتوانند نهایت استفاده راازقدرت موتوردرکند زمین بنمایند وچون زنیرداراند هنگام کاردرمناطق دارای سنگهای تیزخطرپاره شدن لاستیک وجود ندارد لودرهای زنجیردار قادربه حرکت برروی سطحهای باشیب جانبی 35%میباشند درصورتی که این رقم برای لودرچرخ لاستیکی 15% است همچنین لودرزنجیردار میتواند ازشیب 60% بالابرود درحالیکه این رقم برای لودرلاستیک دار به حدود 30% محدود میشود سرعت لودرزنجیردار خیلی کمترازلودرلاستیک داربوده به همین علت درمواردی که فاصله حمل مواد وبازگشت به محل بارگیری زیاد باشد راندمان این ماشین نسبت به نوع لاستیک دار پایین است

ج- بکهولودر

این ماشین آلات درواقع لودرهای کوچکی هستند که درپشت خود یک بیل مکانیکی دارند وبرای کارهای سبک استفاده میشوند کلیه مشخصات عمومی آنها مانند لودرها وبیل های مکانیکی است به دلیل دوکاره بودن این ماشین دربسیاری ازپروژه ها ی کوچک ازاین وسیله استفاده میشود بخصوص اگرپروژه مربوط به کندن خندق باشد

همانطورکه گفته شد درقسمت این ماشین یک بیل مکانیکی وجود دارد قدرت این بیل نیزبراساس زاویه آن بازمنین وشعاع عملکردبازوها فرق میکند شرکتهای سازنده براساس نوع ماشین آلات نمودارهایی مبنی برقدرت بیل درحالات مختلف ارائه میدهند .

5-کامیونها

اگرچه برای حمل ونقل مواد خاکی ازوسایلی مانند اسکریپرها تسمه نقاله وقطاراستفاده میشود ولی معمول ترین وسیله برای حمل ونقل مواد خاکی کامیون ها هستند این ماشینهای حمل کننده بخاطرسرعت زیاد برروی راههای هموارهمچنین ظرفیت زیاد هزینه حمل ونقل مواد را نسبتا پایین می اورند کامیونها دارای قابلیت انعطاف زیادی میباشند زیرا تعدادی ازآنها را که دریک پروژه مورد استفاده قرارمیگیرند می توان زیاد یا کم نمود تادرظرفیت مورد نیازتعدیل بوجودآید کامیونها به دونوع معمولی (MING TRUCK) وکمرشکن (ARTICULATED TRUCK)

الف – کامیونهای معمولی

این کامیونها دردونوع یکی مخصوص حرکت درجاده ها ودیگری مخصوص حرکت خارج ازمحدوده جاده (HIGHWAY&OFF HIGHWAY TRUCKS) ساخته میشوند کامیونهای خارج جاده ای میتوانند درابعاد بزرگتروباظرفیت چند صدتن ساخته شوند هرکدام ازآنها انواع مختلف دارند اما نوع کمپرسی آن بیش ازسایرانواع آن به کاربرده میشود کامیونهای کمپرسی درمورد حمل مواد دارای انعطاف پذیری زیاد بوده وبخصوص نوع جاده روآن با سهولت بسیاردرپروژه های مختلف قادربه حرکت میباشند نوع مختلف کامیون های کمپرسی وجود دارد مثلا این کامیون ها درانواع دیزلی یا بنزینی یک یا دودیفرانسیلی ودویا سه محوری به بازار عرضه میشوند

ب- کامیون های کمرشکن

همانطور که ازنام این نوع کامیونها مشخص است ازدوقسمت تشکیل شده اند قسمت موتوروقسمت مخزن که توسط یک مفصل به هم متصل هستند درواقع کامیونهای کمرشکن تریلرهای مخصوص حمل مواد خاکی هستند که بوسیله تراکتوریا کامیون تراکتورکشیده میشوند این واحد فقط برای حمل مواد خاکی طراحی شده اند ومواد حمل شده را یا ازعقب ویا ازازکف واگن ویا ازپهلوها تخلیه مینمایند بعضی ازاین کامیونها دارای مجرای تخلیه طولی هستند که بیشتردرمورد ایجاد خاکریزها مورد استفاده قرارمیگیرد این کایمون ها نیزبردونوع داخل جاده ای وخارج جاده ای هستند البته نوع جاده ای آن بیشتر است زیرا وجود مفصل کمرشکن قدرت مانورآنرا نسبت به کامیون های عادی درناهمواریهای خارج جاده بیشترمیکند  

6-تریلر

برای تسطیح زمین وازبین بردن پستی وبلندی ها ازماشین آلات مختلفی استفاده میشود اما مهمترین وسیله برای عملیات تنظیم شیب وتسطیح خاکریزها وخاکبرداری ها ورساندن سطح خاک به سطح مورد نظر ( خط پروژه ) توسط گریدر انجام میپذیرد عمل تنظیم شیب ازکارهای بسیارمشکل است بطوری که کلیه رانندگان ماشین آلات راهسازی براین عقیده هستند که کارکردن با گرید رمشکل ترازبقیه ماشین آلات است وراننده ای که درزمینه کاربا گریدرمهارت داشته باشد براحتی می تواند بقیه این ماشین آلات را کنترل وهدایت کند

گرید ربرای تنظیم شیب شک لدادن شیب ها تسطیح دامنه خاکریزها وخاکبرداریها کندن جوی ومخلوط کردن وپراکندن مخلوط خاک ومواد قیری بکارمیرود ازاین ماشین الات درساختن راهها وسایر عملیات ساختمانی استفاده میشود این دستگاه دربه هم زدن وبرداشتن لایه های سست وسطح زمین هم به کارمیرود

تیغه گریدر دارای لبه قابل تعویض میباشد درحالات مختلفی نسبت به ماشین می تواند قرارگیرد زاویه تبغاه رامیتوان تغییرداد بطوریکه بتوان گریدر را برای حمل مواد یا کندن جوی بکاربرد زاویه جلودرحالت حمل مواد بکارمیرود که دربرشهای سطحی ومخلوط کردن مواد مورد استفاده قرارمیگیرد زاویه عقب باعث زیاد شدن قدرت حفاری شده ولی سبب میشود که مواد حفاری شده احیانا ازروی تیغه سرریزنماید

چرخهای جلو می توانند به طرفین خم شوند وبدین ترتیب نیروی حالصه ازفشار خاک برتیعه مایل شده را خنثی نماید وبه گردش گریدر هم کمک کند شاسی های کمرشکن نیزدرساختمان بعضی انواع گریدربکارمیرود که باعث ازدیاد قابلیت مانور ماشین وکاربردهای آن میشود

درحالت مستقیم ( حالت A) ماشین درحالت معمولی کارمیکند درحالت مفصلی ( حالت B) گریدر میتواند شعاع گردش خیلی کوچکی کسب کند درحالت ز چرخای عقب روی زمین محکم مستقربوده ودرهمان حال ماشین میتواند با تیغه به کندن جوی وکنارجاده وغیره مشغول شود گریدرهای مدرن مجهزبه دستگاه کنترل تیغه اتوماتیک هستند که دقت کارآنها برای تنظیم شیب بسیارزیاد است سیستم این دستگاهها که بیشتر هیرولیکی والکترونیکی است مجهز به یک دستگاه حساس است که یک سطح یا امتداد ثابت را دنبال کرده وردمواقع لزوم بطور اتوماتیک تیغه را بلاوپایین میبرد تاشیب مطلوب بدست آید

عملیات با گریدر

الف پخش کردن مواد خاکی

ازمهمترین عملیات گریدر پخش کردن مواد ومصالح خاکی درسطح زمین است البته مقدار مواد جابجا شده به ظرفیت گریدر بستگی دارد ظرفیت گریدر تابع عواملی مانند قدرت موتورکشش ماشین اندازه وارتفاع تیغه میباشد مقدار موادی که گریدرمیتواند جابجاکند بسیارکمترازبولدوزراست بنابراین بهتراست موادی که باید توسط گریدر جابجا وتوزیع شود قبلا توسط ماشین آلاتی مانند بولدوزربرروی زمین پخش شده باشد تاارتفاع توده خاکی خیلی زیاد نباشد

ب- حمل مواد به کنارجاده

باتغییر زاویه تیغه گریدرقادرخواهد بودکه موادخاکی را به کنارمسیرحرکت هدایت کند دراین حالت موادخاکی درانتهای عقب گریدر انباشته شده ویک توده خاکی طولی درامتداد مسیرحرکت گریدر قرارگیرد زیرا درغیراینصورت قدرت کشش ماشین کم میشود وزاویه حمله به تیغه گریدر نیزتغییر میکند

ج- شیب بندهای دقیق

برای شیب بندهای دقیق باید تیغه را با زاویه کوچکی نسبت به امتداد قائم ثابت کرد وارتفاع تیغه ازسطح زمین باید طوری باشد که برآمدگی کوچک را بریده وگودالها را پرنماید بدین منظورهمواره باید مقدار موادخاکی درجلوی تیغه گریدرموجود باشد

د- کندن جوی

گریدر رامیتوان برای کندن جویهای 7شکل وذوزنقه ای شکل به کاربرد ماکزیمم عمق جوی حدود 3 فوت ( یک متر) وعرض آن حدود4فوت است برای جویهای باابعاد بزرگتربهتراست ازخندق کن وبیل مکانیکی وسایل حفاری استفاده کرد

ه – بریدن وتراشیدن ترانشه ها

با تغییر زاویه گریدر وعمودکردن یا شیب زیاد لبه تیغه نسبت به سطح افق میتوان با حرکت درجهت طول ترانشه لبه های آنرا تراشید

البته دومسئله را باید درنظرگرفت اول اینکه نوع مصالح ترانشه ها سنگی وصخره ای نباشد چون به لبه تیغه آسیب رسانده ویا عمل تراشیدن را غیرممکن میسازد مسئله دوم تراشیدن قسمت های پایین ترانشه ومرتب کردن آنها است تادرهنگام تراشیدن قسمت های بالای ترانشه مانع حرکت گریدرنشوند

7- غلتک ها ( COMPACTORS )

مهمترین مسئله درراهسازی میزان دانسیته ومقاومت لایه های راه میباشد این مقادیر باید درحد مطلوب باشد تاسطوح مختلف جاده دراثرتنش های وارده ناشی ازعبوربارتغییرشکل نداده وبتواند تحمل جذب وانتقال باررا ازلایه های بالاتر به پایین تر داشته باشد براین منظورباید لایه های مختلف راه را تاحد قابل قبولی متراکم نمودتراکم عبارتست ازازدیاد دانسیته خاک ازطریق نزدیک کردن ذرات و دانه های خاک به یکدیگر که معمولا با خارج کردن هوا ازفضاهای خالی بین ذرات خاک انجام میگیرد متراکم کردن خاک باعث اضافه شدن مقاومت خاک کم شدن قابلیت تغییر حجم کم شدن قابلیت نفوذ پذیری خاک میگردد میزان تراکم پذیری خاک به دانسیته اولیه خاک خواص شیمیایی وفیزیکی خاک ( نظیرتوزیع دانه بندی چسبندگی وغیره ) درصد رطوبت نوع ومیزان نیروی متراکم کننده دارد

 

 

انواع غلتکها

انواع غلتکها عبارتند از

1-غلتکهای پاچه بزی TAMPING FOOT  ROLLERS- SHEEPS FOOT ROLLERS

2- غلتکهای شبکه ای GRID MESH ROLLERS

3- غلتکهای ارتعاشی VIBRATORY MESH ROLLERS

4-غلتکهای فولادی صاف SMOOTH STEEL DRUM

5- غلتکهای پنوماتیک PNEUMATIC ROLLERS

6-غلتکهای کفشک دارSEGMENTED PAD ROLLERS

7-بولدوزرهای متراکم کننده SOIL COMPACTORS

غلتکهای پاچه بزی

غلتکهای پاچه بزی دارای استوانه ای مجهز به تعدادی پایه های بیرون آمده است واین پایه ها که به پاچه بزی موسومند به عمل تراکم کمک میکنند وجه تسمیه پاچه بزی این است که عمل کوباندن این غلتک شبیه اثری است که یک گله گوسفند یا بز برروی زمین برجای می گذارد این غلتک عمل تراکم را با استفاده ازفشار استاتیکی وهمچنین کنترل انجام میدهد این غلتکها معمولات دارای چندین استوانه بوده وبه صورت جفتی هم بکارمی رود

غلتکهای شبکه ای

این نوع غلتکها با سرعت نسبتا" زیاد قادربه کاربوده ودرحین عمل خاک را پراکنده نمی کنند این غلتکها برای خرد کردن قطعات کلوخه خاکهای چسبیده مناسب میباشند همچنین ازاین غلتک میتوان برای خرد کردن ومتراکم نمودن سنگهای نرم استفاده کرد

غلتکهای لرزنده

انواع معینی ازخاک مانند ماسه شن وسنگهای درشت عکس العمل بسیارخوبی درمقابل تراکم تولید شده بوسیله ترکیب فشاروارتعاش ازخود نشان می دهند هنگامی که خاک مرتعش میشود ذرات تغییر محل داده وجهت افزایش وزن مخصوص توده به ذرات مجاورشان نزدیکترمیشوند

غلتکهای لرزنده دراندازه های مختلف ازغلتک کوچک دستی باصفحه فلزی لرزان تا غلتکهای بزرگ خودرو که دارای استوانه های صاف یا پاچه بزی یا کفشک دارمیباشند موجودهستند بسیاری ازانواع این غلتکها دارای فرکانس ودامنه نوسان قابل تنظیم میباشند تاعمل تراکم بدلخواه انجام پذیرد این غلتکها درحین کوبیدن خاک مقداری ازرطوبت خاک را نیزکم می کنند که این عمل درمورد تراکم خاکهای مرطوب مزیت محسوب میشود نیروی متراکم کننده غلطکهای لرزنده اساسا ناشی ازارتعاش ووزن استاتیکی غلطک میباشد

غلتک های دارای چرخ فولادی صاف

این نوع غلتکها هنوز هم به طوروسیع درعملیات ساختمانی به کارمیروند این غلتکها جهت متراکم نمودن سطح آسفالت جاده ها مورد استفاده قرارمیگیرد این نوع غلتکها دارای انواع متفاوتی هستند که متداول ترین آنها عبارتنداز : غلتک سه چرخ ( دومحوری ) غلتک دومحوری تاندم وغلتک سه محوری تاندم

غلتک های پنوماتیک ( چرخ لاستیکی )

این غلتک ها مسطح بوده وقوانین اعمال فشاردرمورد تراکم خاکهای زیرسطح درباره آنها صادق است بعضی ازاین غلتکها خود محرک بوده وبعضی دیگر ممکن است توسط ماشین آلات دیگرکشیده شوند

غلتکهای پنوماتیک دردونوع اصلی غلتک چند چرخ وغلتک پنوماتیک سنگین موجودمیباشند ازغلتک های سنگین پنوماتیک درمتراکم کردن لایه های ضخیم خاک استفاده میشود غلتکهای چند چرخ برای انجام کارهای پایانی وسطوح آسفالت وخاکریزسدها استفاده میشود

غلتک های دارای صفحات فولادی ( کفشکدار )

این نوع غلتک ها شبیه به غلتکهای پاچه بزی بوده وفقط به جای پایه های پاچه بزی صفحات نسبتا بزرگتر فولادی برروی استوانه غلتک سوارشده اند این نوع غلتک ها درحین عمل تراکم اختلال کمتری درسطح خاک ایجاد می نمایند

بولدوزرهای متراکم کننده

این بولدوزهای دارای چرخهای فلزی با زائده های پاچه بزی هستند به طوری که می توانند درزمان هل دادن خاک های سست خاکهای زیرین را متراکم کنند لازم به تذکراست که این ماشین های صرفا برای متراکم نمودن خاک به کارنمی روند بلکه درموارد خاصی مانند توده کردن خاکهای سست درضمن انجام کارمسیرراه را بازکرده وکارراحت ترانجام میگیرد کلیه مشخصات تراکتورها وغلتکهای پاچه بزی برای این ماشین صادق است

8-ماشین آلات آسفالت کاری

 رویه های آسفالتی یک سطح غیرقابل نفوذایجاد می کنند که مانع ازنفوذآب وفرسایش زیرسازی جاده میگردد اینگونه روکش ها را رویه های انعطاف پذیرمی نامند زیرا قادرند تغییر شکلهای تحت تاثیربارهای وارده یا نشتهای لایه های زیرین را تا حدی تحمل کنند رویه های آسفالتی قابل انعطاف وقتی درست طرح ریزی واجرا شده باشند تغییر شکلهای ناشی ازتغییرات درجه حرارت را بهتر ازرویه های انعطاف پذیربتنی تحمل می نمایند .

این ماشین ازدوقسمت اصلی تشکیل شده که یکی قسمت تراکتورموتوردارآن است که ماشین را به حرمت درآورده جام حامل مخلوط آسفالتی را هل داده تخته ماله (SCREEN UNIT)  مخصوص پخش کردن آسفالت را به دنبال خود میکشد قسمت دیگرتخته ماله میباشدکه درانتهای عقب ماشین قراردارد وحمل وپخش آسفالت را تاترازمعینی انجام میدهد این تخته ماله ها توسط ویبراتورهیدرولیکی به لرزه درمی آیندکه سبب تراکم مقدماتی آسفالت می گردد

درقسمت جلویی ماشین جام حمل آسفالت قراردارد به نحوی که کامیون درجلوی ماشین حرکت می کند وبه آرامی آسفالت را به داخل جام می ریزد درداخل جام دوسری تسمه نقاله وجود دراد که باعث هدایت آسفالت به قسمت عقب دستگاه میشود ودرآنجا به داخل محوطه ای میریزد که درآن یک میله مخلوط کن مارپیچ درحال گردشت است این میله مخلوط کن باعث میشود که آسفالت بطور یکنواخت درسطح پخش گردد سپس قسمت تخته ماله ازروی آن عبورمی کند این ماشین آلات انواع مختلفی دارند که ازاین میان میتوان به دستگاه کندن آسفالت سرد اشاره کرد این ماشینها سطح رویی راکه آسفالتی وبتنی است برش میدهند ( برای آشنایی بیشتر باین نوع ماشین میتوانید به کتاب آشنایی با دستگاه کندن آسفالت با دستگاه کندن آسفالت سرد ازانتشارات شرکت همکارماشین مراجعه کنید اما درمواردی جاده مورد نظرماجاده های خاکی است که موج برداشتی ویا نشست کرده اند بنابراین باید سطح خاک روبه برداشته مخلوط وبه هم خورده ودوباره روی آن غلتک زده ودرصورت لزوم بعدا مجددا آسفالت گردد وسیله ای که برای برش خاک مخلوط کردن وبه هم زدن وتثبیت آن به کارمیرود ماشین تثبیت کننده خاک (Soil Stabilizer)  نام دارد این ماشین ازدوقسمت اصلی تشکیل شده است یکی قسمت تراکتوروموتورکه باعث حرکت ماشین مزبورمیگردد ودیگری قسمت تثبیت کننده خاک قسمت موتوروتراکتوراین ماشین ازیک محور تشکیل شده است وتراکتوربرای حفظ تعادل خودازدوچرخی که درقسمت عقب ماشین قراردارد این قسمت ازتیغه استوانه ای مارپیچی که زائده هایی برروی آن نصب میگردد تشکیل شده که باتوجه به نوع ماشین دارای ابعاد مختلفی است وقدرتهای متفاوتی دارد

 

روسازی مرکب

روسازی مرکب

مقدمه

روسازي مرکب (Composite Pavement) به روسازي‌اي اطلاق مي‌شود که شامل دو نوع روسازي، يعني روسازي آسفالتي (Asphalt Concrete Pavement) به عنوان لايه انعطاف‌پذير و روسازي بتني (Portland Cement Concrete Pavement) به عنوان لايه صلب باشد. در برخي موارد از يک لايه مياني جدا کننده بين لايه‌هاي آسفالتي و بتني استفاده مي‌گردد. استفاده از مصالح بتني به عنوان لايه زيرين و در نقش لايه اساس، و مصالح آسفالتي به عنوان لايه رويه، ترکيب متداولي است که ويژگي‌هايي همچون مقاومت و سطح هموار را ارائه کرده و بهره‌برداري از يک روسازي ايده‌آل را ممکن مي‌سازد. استفاده از مصالح بتني در نقش لايه رويه و مصالح آسفالتي در نقش لايه اساس گزينه‌اي است که در صورت خرابي کامل لايه آسفالتي مقرون به صرفه خواهد بود. با توجه به هزينه اوليه بالاي اجراي اين نوع از روسازي‌ها، ساخت آنها به طور محدود صورت گرفته و بيشتر براي رفع معايب روسازي‌هاي بتني موجود و به منظور ارتقاي کيفيت سطح راه و تأمين سرويس، به صورت روکش آسفالتي بر روي روسازي‌هاي بتني موجود به کار مي‌روند. روسازي‌هاي مرکب (لايه انعطاف پذير بر روي لايه صلب) معمولاً در روسازي‌هاي قديمي ديده مي‌شود. در اين موارد بايد روکشي مانند آسفالت گرم، روکش با دانه‌بندي باز، يا آسفالت پليمري بر روي روسازي‌هاي بتني درزدار (Jointed Plane Concrete Pavement- JPCP) يا روسازي‌هاي بتني مسلح پيوسته (Continuously Reinforced Concrete Pavement- CRCP) اجرا شود.

 دلايل اجراي روسازي مرکب

از آنجا که تاريخچه روسازي‌هاي مرکب به سال‌‌هاي اخير باز مي‌گردد، فقط برخي کشورها مزاياي چنين طرحي را تجربه کرده‌اند. در حال حاضر، استفاده از روسازي‌هاي مرکب به جاده‌هاي با ترافيک سنگين مانند بزرگراه‌ها و شريان‌هاي اصلي متمرکز شده است. عموماً انتخاب روسازي مرکب تحت تأثير يکي از عوامل زير مي‌باشد:

1- به علت ترکيب يک لايه بتني با يک لايه آسفالتي، ظرفيت باربري زياد و مقاومت در برابر تغيير شکل در اثر عبور زياد وسايل نقليه را در کنار بهبود مشخصات سطح و آسان شدن تعمير و نگهداري روسازي خواهيم داشت؛

2- کم شدن صداي چرخ وسيله نقليه در حرکت روي جاده با بهره‌گيري از ويژگي‌هاي آسفالت متخلخل،

3- اجتناب از تعمير و نگهداري درز آب‌بند در روسازي‌هاي بتني يا به حداقل رساندن آن،

4- کاهش نفوذ آب و در نتيجه بهتر شدن رفتار بلند مدت سازه روسازي،

5- تعمير يا ارتقاي کيفيت سطح رو به زوال روسازي بتني،

6- کاهش هزينه‌هاي اضافي در طول طرح براي مسئولان نگهداري راه و استفاده‌کنندگان.

گاهي اوقات نيز براي مطابقت دادن لايه موجود با لايه جديد مثلاً هنگام تعريض، افزايش تعداد خطوط در مجاورت يک روسازي انعطاف پذير، يا اجراي يک لايه روکش انعطاف پذير بر روي لايه صلبي که هنوز از نظر سازه‌اي سالم است، مي‌توان از روسازي مرکب استفاده کرد.

 مقاطع روسازي

در صورت استفاده از روکش آسفالتي بر روي روسازي بتني موجود، بخش عمده باربري از طريق لايه بتني انجام مي‌شود. از اين رو مي‌توان براي طراحي لايه بتني از تئوري صفحات استفاده کرد. اگر بتوان فرض نمود که چسبندگي لايه آسفالتي به لايه بتني به طور کامل صورت گرفته است، مي‌توان با در نظر گرفتن مقطع معادل از تئوري صفحات به منظور تعيين تنش خمشي دال بتني بهره جست. در صورتي که محل بار چرخ در نزديکي لبه يا درز (Joint) لايه بتني در نظر گرفته شود، روش تئوري صفحات به تنهايي جوابگو است و اگر بار چرخ در وسط و به دور از لبه‌ها يا درزها وارد شود، مي توان از تئوري لايه‌ها و يا صفحات براي استفاده نمود. روسازي بتني مي‌تواند به صورت بتن غير مسلح درزدار، بتن مسلح درزدار و يا بتن مسلح پيوسته باشد.

علاوه بر انواع فوق، روسازي‌هاي مرکب مي‌توانند شامل روسازي‌هاي آسفالتي با اساس تثبيت شده يا تثبيت نشده نيز باشند. براي روسازي‌هاي آسفالتي با اساس تثبيت نشده، تنش و کرنش بحراني به صورت کششي است و در زير لايه آسفالتي قرار دارد؛ در حالي که در روسازي‌هاي آسفالتي با اساس تثبيت شده موقعيت تنش بحراني در زير لايه اساس در نظر گرفته مي‌شود.

نحوه طراحي روسازي مرکب با توجه به ترکيب لايه‌ها و نوع مقطع متفاوت خواهد بود. معمولاً لايه آسفالتي مستقيماً بر روي اساس بتني اجرا نمي‌شود. يکي از معايب اجراي روکش به اين روش، انتشار ترک‌هاي انعکاسي در لايه آسفالتي است که علت آن وجود درز و ترک در اساس بتني است. شکل (1) دو مقطع متفاوت که در بيشتر کشورها به عنوان مقطع متداول اجرا مي‌گردد را نشان مي‌دهد. در صورتي که مانند مقطع (الف) از يک لايه آسفالتي با دانه‌بندي باز مابين لايه آسفالتي و بتني استفاده گردد، مي‌توان ترک‌هاي انعکاسي را کاهش داد. مقطع (ب) روش متداول ديگري را نشان مي‌دهد که در آن براي جلوگيري از انعکاس ترک‌ها از يک لايه ضخيم مصالح دانه‌بندي شده ميان دو لايه آسفالتي و بتني استفاده شده است. در صورت اجراي اين روش مي‌توان لايه رويه را در دو بخش آسفالت سطحي به ضخامت 40 ميلي‌متر و لايه بيندر به ضخامت 50 ميلي‌متر اجرا نمود.

 

وظيفه رويه انعطاف پذير، عمل کردن به عنوان روکش حرارتي و رطوبتي براي کاهش گراديان حرارتي و رطوبتي در لايه صلب است تا از اين طريق تغيير شکل‌هاي دال بتني (curling and warping) کاهش يابد. به علاوه لايه انعطاف پذير از ساييده شدن لايه صلب در اثر تماس با چرخ خودروها جلوگيري مي‌کند.

 روسازي صلب بر روي لايه انعطاف پذير

از آنجا که حداقل ضخامت مورد نياز براي لايه صلب 7/0 فوت است، تمامي روسازي‌هاي داراي سطح صلب بر اساس ضوابط و روش‌هاي مربوط به روسازي‌هاي صلب طراحي مي‌شوند. 

 معايب روسازي‌هاي مرکب

دليل اينکه از روسازي‌هاي مرکب کمتر استفاده مي‌شود اين است که اين روسازي‌ها، ترکيبي از معايب روسازي‌هاي صلب (هزينه اوليه بالاتر) و روسازي‌هاي انعطاف پذير (نياز به نگهداري بيشتر) را دارا هستند.

گاهي از لايه‌هاي انعطاف پذير نازک (روکش‌ها) براي بهبود اصطکاک و کيفيت تردد لايه صلب استفاده مي‌شود. از آنجا که اصطکاک و کيفيت تردد با خراشاندن سطح لايه صلب موجود نيز امکان پذير است، بايد مطالعات اقتصادي انجام گيرد تا مشخص شود که کدام روش کم هزينه‌تر است.

 خواص روسازي‌هاي مرکب

خواص روسازي‌هاي صلب و انعطاف پذير بايد براي روسازي‌هاي مرکب نيز در نظر گرفته شود. در انتخاب مصالح براي لايه انعطاف پذير بايد دقت شود تا از انتشار ترک‌هاي انعکاسي لايه صلب جلوگيري کرده، همچنين اجراي لايه انعطاف پذير که معمولاً نازک مي‌باشد نيز تسهيل شود.

 

فاکتورهاي عملکردي

لايه‌هاي انعطاف پذيري که بر روي لايه‌هاي صلب اجرا مي‌شوند بايد به نحوي طراحي و از مصالحي ساخته شوند که الزامات زير را برآورده کنند:

1- ترک‌هاي انعکاسي: درزها و ترک‌هاي لايه صلب زيرين نبايد در طي زمان بهره‌برداري بر روي لايه انعطاف پذير اثر بگذارند.

2- همواري: لايه انعطاف پذير بايد طوري طراحي شود که داراي IRI اوليه برابر 63 اينچ در مايل بوده ودر طول زمان بهره‌برداري تا حداکثر IRI برابر با 170 اينچ در مايل نگه‌داشته شود.

3- چسبندگي: اصلي‌ترين عامل در عملکرد و طول عمر لايه انعطاف پذير، وضعيت چسبندگي بين لايه انعطاف پذير و لايه صلب است. در حالت چسبندگي خوب بين لايه انعطاف پذير و لايه صلب، ضخامت لايه انعطاف پذير نقش مهمي در طول عمر آن ايفا نمي‌کند. از اين رو، در کارهاي عملي اگر از نظر سازه‌اي به لايه انعطاف پذير نياز نباشد، حداقل ضخامت مورد نياز براي لايه انعطاف پذير بر اساس مشخصات مصالح از قبيل ساختمان و دانه‌بندي سنگدانه‌ها، نوع بيندر و ... تعيين خواهد شد.

صرفه‌جويي در هزينه و انرژي با بكارگيري آسفالت‌هاي پليمري

صرفه‌جويي در هزينه و انرژي با بكارگيري آسفالت‌هاي پليمري

 وجود صدها كيلومتر بزرگراه، آزادراه، جاده و اتوبان در كشور نشان از اهميت توسعه ارتباطات زميني و در عين حال لزوم توجه دولت و سازمان‌هاي ذي‌ربط از جمله وزارت راه و شهرداري‌ها دارد چرا كه به دليل عدم‌توسعه همسان با تقاضاي ناوگان حمل‌و‌نقل ريلي و هوايي مسافرت‌هاي درون‌شهري و برون‌شهري بسياري از طريق راه‌هاي زميني انجام مي‌شود.

با توجه به اينكه استحكام و حفظ امنيت جاي مسافران در احداث بزرگراه‌ها امري است كه پيش از هر نكته ديگري حتي قبل از توسعه راه‌ها بايد مورد توجه مسوولان ذي‌ربط باشد، از اين رو به‌كارگيري موادي كه علاوه‌بر استحكام موجب ماندگاري و صرفه‌جويي هزينه در زمان طولاني مي‌شود، اهميت مي‌يابد چرا كه در صورت ساخت راه‌ها بدون توجه به فن‌آوري‌هاي به روز موجب هدر رفتن انرژي، هزينه و زمان زيادي مي‌شود.
بنابراين گزارش، طبق آمارهاي موجود در سال 83 در تهران حدود 311كيلومتر بزرگراه و 6567كيلومتر راه ساخته شده كه به دليل عدم‌ به‌كارگيري فن‌آوري روز نزديك به 300ميليارد ريال هزينه صرف بازسازي اين راه‌ها شده است. به طوري كه در هر كيلومتر روكش آسفالت 100 تا 150ميليون تومان هزينه صرف شده است.
در كشورهاي پيشرفته دنيا به منظور صرفه‌جويي هزينه در مدت زمان طولاني استحكام آسفالت، افزايش ميزان امنيت از قير اصلاح‌شده با افزودن ماده‌اي به نام SBS استفاده مي‌كنند.
اين گزارش حاكي است، استفاده از قير اصلاح شده توسط SBS از حدود 15سال قبل در كشورهاي پيشرفته به كار گرفته شده و موجب ارتقاي كيفيت آسفالت و مقاومت آن در برابر سرما و گرما شده و در نهايت منجر به صرفه‌جويي قابل‌توجهي شده است.
به تازگي در ايران نيز وزارت راه و ترابري و شهرداري استفاده از قير اصلاح‌شده توسط SBS را مورد توجه قرار داده‌اند.
با توجه به اهميت و تاثير به‌كارگيري اين مواد افزودني در ايران با خانم سهيلا صدري مشاور تكنولوژي شركت ناورلاستيك نماينده شركت پليمر اروپا به گفت‌وگو پرداختيم كه در پي مي‌آيد.
صدري با اشاره به تاثير به‌كارگيري SBS در آسفالت به منظور افزايش استحكام اظهار داشت: قير ماده نرمي است كه تا حد زيادي نسبت به تغيير آسيب‌‌پذير است و فشار به‌وجود آمده توسط حجم ترافيك و شرايط جوي باعث فرسودگي زودرس و بروز شكاف‌هايي در سطح آسفالت مي‌شود.
مشاور تكنولوژي شركت ناور لاستيك خاطرنشان كرد: مقاومت كم‌ قير در برابر شكاف‌ها و سخت شدن آن به علت چسبندگي كم و دماي بالا تغييرشكل دائمي در سطح جاده به وجود آمده و اين امر هزينه نگهداري آسفالت را افزايش مي‌دهد.
وي با بيان اينكه آسفالت اصلاح‌شده توسط پليمر منجر به رفع اشكالات مذكور مي‌شود خاطرنشان كرد: اين امر همچنين منجر به حفظ امنيت وسايل در حال حركت مي‌شود.
وي با بيان اينكه SBS داراي خواص الاستومري بالا بوده افزود: اين خواص در نتيجه اتصال شبكه‌اي موجود در ساختمان مولكولي حاصل گرديده است و اين امر در نهايت باعث بهره‌گيري از قير اصلاح شده توسط پليمر در سخت‌ترين شرايط جوي و بهبود خواص قير مي‌گردد.
به گفته وي، افزايش خواص مكانيكي مخلوط قير با پليمر به‌خصوص در حالت چسبندگي آن به بتون، گيرايي و چسبندگي بالا در سطح، قدرت حفظ خصوصيات و اثرات قابل‌ملاحظه در عمر قير به كار گرفته شده، استقامت در مقابل از دست دادن شكل اوليه و دوام بيشتر آسفالت (Ageng) از ديگر خواص SBS هستند.
وي در تشريح روش تهيه قير اصلاح شده با پليمر گفت: ابتدا قير را در 180درجه سانتيگراد حرارت داده و نوع پليمر انتخاب‌شده را وزن نموده و به دستگاه ميكسر قير اضافه مي‌نماييم، همچنين براي مصارف جاده‌اي نوع پليمر EUROPRENE SOL T در محدوده بين 4 تا 6درصد وزن قير محاسبه و اضافه مي‌گردد.به گفته وي، افزايش زمان در ميكسر جهت مخلوط باعث بهتر شدن پليمر و يكنواخت بودن مخلوط و ليكن كاهش در ميزان بعضي از خواص قير اصلاح شده خواهد بود.
بنابراين گزارش، براي نخستين‌بار در كشور تكنولوژي جديد صنعت آسفالت از سوي شهرداري تهران در منطقه 5 تهران به كار گرفته شد.
اين گزارش حاكي است، به كارگيري اين تكنولوژي كيفيت و دوام بيشتر، افزايش ايمني و سرعت عمليات روكش آسفالت معابر شهري را به دنبال خواهد داشت. به گفته سيدمسعود نصر آزاداني مديرعامل سازمان مهندسي عمران شهر تهران طي سخناني خبر استفاده از آسفالت‌هاي نازك 5/2سانتي‌متري پليمري را در معابر و خيابان‌هاي پايتخت اعلام كرد.
مديرعامل سازمان مهندسي و عمران شهرداري تهران گفت: استفاده از اين نوع آسفالت در كشورهاي توسعه‌يافته سابقه 15ساله دارد و از تمام استانداردهاي روز دنيا برخوردار است. وي كيفيت مطلوب، هزينه كمتر و سرعت در اجرا را از مزاياي اين نوع آسفالت دانست و ادامه داد: در يك نوبت كاري امكان آسفالت 15هزار متر مربع‌ باند بزرگراهي فراهم است، ضمن اينكه ايمني و تردد روان بدون ترك‌خوردگي معابر و چاله و فراز و نشيب براي شهروندان در معابر شهري فراهم خواهد شد.
منبع:دنيای اقتصاد

تعاریف اساسی روسازی و راهسازی

 آبرو

هر سازه‌اي، غير از پل، كه براي تخليه آب از زير راه ساخته مي‌شود.

 

آسفالت حفاظتي

 

پخش قير در راههاي خاكي شني، آسفالتي و بتني و بلافاصله پخش سنگدانه بر روي آن، يا قيرپاشي بدون سنگدانه، و يا پخش آسفالت اسلاري سيل، و يا آسفالت متخلخل، آسفالت حفاظتي ناميده مي‌شود.

 

آسفالت سرد

 

آسفالت سرد از اختلاط مصالح سنگي يا قيرهاي محلول، يا قيرآبه‌ها و يا قطران در دماي محيط تهيه و در همين دما پخش و متراكم مي‌شود.

 

آسفالت متخلخل

 

آسفالت متخلخل از اختلاط قير با سنگدانه‌هاي شكسته داراي دانه‌بندي باز، در كارخانه آسفالت تهيه مي‌شود.

 

اساس

 

قشري از مصالح سنگي با مشخصات فني و به ضخامت معين كه بر روي بستر آماده شده راه و يا لايه زيراساس، به منظور تحمل بارهاي وارده از لايه‌هاي بالاتر روسازي قرار گيرد، قشر اساس ناميده مي‌شود.

 

اساس شني

 

 عبارت است از مصالح شكسته شني با مشخصات فني معين كه به ابعاد هندسي مورد نظر بر روي قشر زيراساس و يا بستر روسازي قرارگيرد.

 

اساس قيري

 

مخلوطي از مصالح سنگي و قير با مشخصات فني و به ضخامت معين كه بر روي بستر آماده شده راه و يا لايه زيراساس، به منظور تحمل بارهاي وارده از لايه‌هاي بالاتر روسازي قرار گيرد، قشر اساس قيري ناميده مي‌شود.

 

اساس ماكادامي

 

 مخلوطي از سنگ كوهي و يا سنگهاي رودخانه‌اي شكسته به اندازه‌هاي مشخص و پخش آن بر روي قشر آماده شده سطح راه برابر ابعاد، اندازه‌ها و ضخامتهاي مشخص شده در نقشه‌ها.

 

اندود سطحي (تك‌كت)

 

 پخش يك لايه بسيار نازك قير محلول يا قيرآبه روي سطح آسفالتي يا بتني به منظور آغشته نمودن سطوح مزبور و ايجاد چسبندگي با قشر آسفالتي كه متعاقباً روي آن پخش مي‌شود، اندود سطحي يا تك‌كت ناميده مي‌شود.

 

اندود نفوذي (پريم‌كت)

 

 پخش يك لايه قير محلول با كندرواني (ويسكوزيته) كم يا متوسط در سطح شني راه (بستر روسازي راه يا زيراساس و يا اساس)، اندود نفوذي يا پريم‌كت ناميده مي‌شود.

 

اندودهاي آب‌بند (سيل‌كت)

 

 اجراي آسفالتهاي حفاظتي بر روي انواع رويه‌هاي آسفالتي و يا بتني موجود، به منظور آب‌بندي، افزايش خاصيت نفوذناپذيري، اصلاح آسيب‌ديدگيهاي سطحي، بهسازي موقت و افزايش عمر بهره‌برداريها، اندود آب‌بند يا سيل‌كت ناميده مي‌شود.

 

بازيابي روسازي آسفالتي

 

 بازيابي روسازي آسفالتي، استفاده مجدد از آسفالتهاي قديمي است كه قبلا كاربرد اوليه خود را به انجام رسانده است. اين عمل معمولاً پس از انجام پاره‌اي فعل و انفعال بر روي آسفالتهاي قديمي صورت مي‌گيرد.

 

بتن آسفالتي با دانه‌بندي باز

 

عبارت است از مخلوط قير و مصالح سنگي با دانه‌بندي باز كه مناسب براي بالا بردن اصطكاك روسازي مرطوب مي‌باشد.

 

بتن آسفالتي با دانه‌بندي متراكم

 

عبارت است از مخلوط قير و مصالح سنگي با دانه‌بندي پيوسته مناسب براي شرايط محلي با كاهش فضاي خالي و افزايش مقاومت و عمر بيشتر.

 

بستر روسازي راه

 

سطح تمام شده خاكي راه كه مصالح لايه‌هاي روسازي بر روي آن قرار مي‌گيرد.

 

بهسازي و روكش آسفالتي

 

مرمت و اصلاح انواع آسيب‌ديدگيهاي سطحي و سازه‌اي روسازيهاي آسفالتي، شامل: تعميرات سطحي، اجراي روكشهاي تقويتي، بازيافت و يا تركيبي از اين عمليات بهسازي ناميده مي‌شود.

 

پل

 

سازه فلزي يا با مصالح ساختماني براي عبور راه، راه آهن و يا پياده از روي آب يا مسير راهي ديگر.

 

پي‌كني ابنيه فني

 

پي‌كني ابنيه فني عبارت است از كندن محل پي پايه‌ها، ديوارها، زهكشيها، با دست و يا بيل مكانيكي (يا وسايل مشابه) طبق رقوم مندرج در نقشه‌هاي اجرايي و به دستور دستگاه نظارت.

 

تخليه آبهاي سطحي

 

عبارت است از احداث نهرها، و آبروهاي باز و يا بسته، لوله‌گذاريهاي سطحي، انحراف و تنظيم و كنترل جريان آب انهار و رودخانه‌ها و اجراي ساير كارهاي تكميلي، طبق نقشه‌هاي اجرايي و دستورات دستگاه نظارت.

 

خاك مسلح

 

خاك مسلح عبارت است از مجموعه خاك و جوشنها كه به صورت نوارهاي افقي در خاك قرار مي‌گيرند و پوسته كه بتني يا فلزي است و نماي خاك مسلح را تشكيل مي‌دهد.

 

داربست

 

 سازه‌اي موقت است كه براي نگهداري قالب‌بندي، سكوهاي كار و تحمل بارهاي حين اجرا برپا مي‌شود. مشتمل بر شمع‌بندي، پايه‌هاي قائم، صفحات افقي، بادبندها، زيرسري‌ها و نظاير آن.

 

راه انحرافي

 

 راهي موقت براي عبور ترافيك در زمان قطع عبور از بخشي از راه.

 

روسازي

 

 روسازي راه سازه‌اي است كه بر روي آخرين لايه متراكم شده خاك زمين طبيعي، خاكريزيها يا كف برشهاي خاكي و يا سنگي كه به طور كلي بستر روسازي ناميده مي‌شود، قرار مي‌گيرد.

 

زهكشي

 

زهكشي عبارت است از لوله‌گذاريهاي سطحي و زيرزميني، مصرف زه‌هاي سنگي و يا خرده‌سنگي، انحراف و تنظيم و اجراي ساير كارهاي تكميلي، طبق نقشه‌هاي اجرايي و دستورات دستگاه نظارت.

 

زيراساس

 

قشري از مصالح سنگي (و يا مخلوطي از مصالح سنگي و مواد افزودني) با مشخصات فني معين و به ضخامت مشخص كه بر روي بستر راه (ساب‌گريد) به منظور تحمل بارهاي وارده از قشرهاي بالاي روسازي قشر اساس قرار گيرد، قشر زيراساس ناميده مي‌شود. زيراساس معمولاً اولين لايه از ساختمان روسازي راه را تشكيل مي‌دهد.

 

زيراساس شني

 

مصالح شني با مشخصات فني معين تهيه و بر روي بستر روسازي راه حمل و به ضخامت مورد نظر پخش و سپس طبق شرايط فني آبپاشي و كوبيده مي‌گردد. قشر حاصله، زيراساس شني ناميده مي‌شود.

 

سنگ پشت كار

 

 قطعه سنگي است كه در پشت نما به كار مي‌رود و مستقيماً در برابر عوامل جوي قرار ندارد.

 

سنگ توكار

 

قطعه سنگي است كه در داخل بنا به كار برده مي‌شود.

 

سنگ دوكله و يا سرتاسري

 

قطعه سنگي است كه تمام ضخامت بنا را در بر مي‌گيرد.

 

سنگ راسته

 

 قطعه سنگي است كه طول اصلي آن در امتداد نماي بنا قرار مي‌گيرد.

 

سنگ كله

 

قطعه سنگي است كه طول اصلي آن در داخل بنا قرار مي‌گيرد.

 

سنگ نبش

 

قطعه سنگي است كه در گوشه بنا به كار برده مي‌شود.

 

سنگ نما

 

قطعه سنگي است كه در نماي بنا به كار برده مي‌شود. اين قطعه بايد داراي ريشه كافي بوده تا در ضمن مقاومت در برابر عوامل جوي، استحكام بنا را هم تامين نمايد.

 

شانه راه

 

آن قسمت از كف راه كه براي توقف اضطراري وسايل نقليه اختصاص داده شده است.

 

شيب عرضي

 

عبارت است از شيب عرضي سطح راه و در مسيرهاي مستقيم اغلب معادل 2% مي‌باشد.

 

شيب عرضي روكش

 

حداقل شيب عرضي روكش در مسيرهاي مستقيم 5/1% و حداكثر 3% ولي حداقل شيب عرضي براي مسيرهاي بيش از دو خط عبور در يك جهت 2% مي‌باشد. شيب عرضي جاده خاكي و يا بدون روسازي 5/2% تا 5% است.

 

طاقهاي با دور تمام

 

طاقهايي كه انتهاي قوس طاق به حالت عمودي روي پايه‌ها قرار گرفته باشد.

 

طاقهاي نيم‌خيز

 

طاقهايي كه با طاق به حالت مايل و با شيب 1و 2 روي پايه قرار گرفته باشد.

 

عمليات خاكي

 

عبارت است از كليه كارهاي لازم براي تميز كردن بستر و حريم راه، خاكبرداري و خاكريزي خاك، سنگ و يا ساير مصالح، از و يا در مسير و يا محدوده راه در منطقه عمليات طرح، طبق نقشه‌هاي اجرايي و يا برابر دستورات دستگاه نظارت.

 

قالب

 

 سازه‌اي موقت براي در بر گرفتن بتن قبل از سخت شدن و كسب مقاومت كافي براي تحمل بار بتن.

 

قرضه جانبي

 

 قرضه‌ايست موجود در حريم قانوني راه و در صورت بلامانع بودن در نزديكي و مجاورت حريم راه.

 

قرضه موضعي

 

 قرضه‌ايست كه از منابع مناسب موجود در طول راه و با رعايت حداقل فاصله حمل تعيين مي‌شود.

 

قرضه منتخب

 

 قرضه‌ايست متشكل از مصالح رودخانه‌اي و يا كوهي و يا مصالحي با مشخصات معين كه از منابع خاص تأمين مي‌شود.

 

كنترل فرسايش

 

 عبارت است از ايجاد فضاي سبز و يا تثبيت خاك با قيرآبه و يا پوشش با بتن پاشيده و شيب‌بندي به منظور كاهش از دست رفتن خاك به علت آب يا باد.

 

مديريت روسازي راه

 

 عبارت است از تمامي فعاليتهاي مربوط به طراحي، ساخت، نگهداري، ارزيابي مداوم، ترميم، بهسازي و يا بازسازي روسازي شبكه راهها. مديريت روسازي راه مجموعه‌اي است از ابزار و روشها كه علاوه بر سازماندهي به شبكه روسازيها به تصميم‌گيري براي دست يافتن به برنامه‌هاي درازمدت مؤثر و اقتصادي براي نگهداري روسازيها در سطحي قابل قبول، كمك مي‌كند.

 

مجموعه قالب‌بندي

 

 مجموعه‌اي كه براي نگهداري بتن در شكل مورد نظر به كار مي‌رود، مشتمل بر رويه قالب، بدنه قالب، پشت‌بندها، كلافها، چپ و راستها و نظاير آن.

 

ميانه راه

 

 آن قسمت از عرض راه كه در حد فاصل (بين) مسير رفت و برگشت قرار گرفته و مسيرهاي رفت و برگشت را از هم جدا مي‌كند.

دلایل تخریب روسازی راه

با بيان ساده عريان شدن، شكست پيوند چسبندگي بين سطح مصالح سنگي و قير مي‌باشد. معمولاً عريان شدن از زير لايه آسفالتي شروع مي‌شود و به سمت بالا حركت مي‌كند تا ساختمان روسازي ضعيف شود. زيرا با ترافيك تركها ظاهر مي‌شوند و در مراحل پيشرفته روسازي شروع به خرد شدن مي‌كند و عامل اصلي آن آب است

مكانيزم عمل به اين ترتيب است كه آب بين لايه نازك قير و سطح مصالح سنگي دست مي‌يابد و از آنجايي كه سطح مصالح سنگي جاذبه بيشتري نسبت به آب دارند تا به قير، پيوند چسبندگي شكسته مي‌شود.

اتصال قير و سنگدانه‌ها با نيروي جاذبه بين مولكولهاي غيرمشابه كه آنها را محكم به هم مي‌چسباند حاصل مي‌شود. چسبيدن يك ماده به ماده ديگر پديده‌اي سطحي است. چسبندگي به تماس نزديك دو ماده و جاذبه دو طرفه سطوح آن بستگي دارد.

چندين تئوري چسبندگي براي تشريح پيوند يا عدم پيوند قير به كانيهاي مصالح سنگي پيشنهاد شده است. براساس عمومي‌ترين تئوري پذيرفته شده، چسبندگي انرژي آزاد روي سطح سنگ كه انرژي آزاد روي سطح مايع (قير يا آب) را جذب مي‌كند، به وجود مي‌آيد. اين انرژي آزاد همچنين كشش سطحي ناميده مي‌شود. براي امكان نزديكترين تماس بين قير و سطح مصالح سنگي، قير بايد توسط گرم شدن، امولسيون نمودن يا مخلوط شدن با حلالهاي نفتي به صورت مايع درآيد. توانايي قير مايع شده به ايجاد تماس نزديك با سطوح مصالح سنگي، قدرت پوشش مصالح ناميده مي‌شود. قدرت پوشش قير به مقدار زيادي با ويسكوزيته آن كنترل مي‌شود. اگر همه شرايط يكسان باشد، ويسكوزيته كمتر، قدرت پوشش بالاتر را به همراه دارد. توانايي مصالح سنگي براي تماس كامل با يك مايع، توانايي پوشش شدن ناميده مي‌شود.

قير عملاً جاذبه‌اي براي آب ندارد، از طرف ديگر، بيشتر مصالح جاذبه هم به قير و هم به آب را دارند. بنابراين اگر يك لايه نازك آب روي سطح مصالح باشد، قير ممكن است به راحتي ذرات مصالح را بپوشاند، اما به سطح آن نخواهد چسبيد، مگر اينكه قير جانشين لايه نازك آب شود.

قير همچنين ممكن است ذرات سنگ پوشيده با غبار را بدون چسبيدن به آنها بپوشاند. لايه غبار از تماس قير با سطح سنگ جلوگيري مي‌كند. حتي اگر مصالح سنگي خشك باشند، ذرات غبار ممكن است حفره‌هاي ريزي در لايه نازك قير ايجاد نمايند كه اجازه مي‌دهد آب از آنها بگذرد.

در مورد قيرهاي امولسيوني بايد اذعان داشت كه هر دو نوع قيرهاي امولسيوني آنيونيك و كاتيونيك مي‌توانند خصوصيات چسبدگي و عمل آوري داشته باشند (با توجه به نوع مصالح). تجربه نشان داده است كه امولسيونهاي آنيونيك (با بار منفي روي ذرات قير) بيشتر مناسب استفاده با مصالح سنگي كه بارهاي سطحي مثبت دارند مي‌باشند. بالعكس امولسيونهاي كاتيونيك (با بار مثبت روي ذرات قير) بيشتر مناسب مصالح سنگي كه داراي بارهاي سطحي منفي هستند مي‌باشد. در كاربرد قيرها امولسيوني آنيونيك يا كاتيونيك، ته نشست اوليه ذرات قير يك واكنش الكتروشيميايي است، اما پيوند اصلي مقاومت بين لايه نازك قير و مصالح سنگي بعد از، تبخير آب امولسيون و آبي كه ممكن است روي سطح مصالح سنگي باشد، ايجاد مي‌گردد. همچنين بافت سطحي مصالح، پوكي و خصوصيات جذب آنها روي چسبندگي قير به مصالح سنگي اثر مي‌گذارند. مصالح سنگي با سطح صاف به خوبي مصالح سنگي با سطح خشن، لايه نازك قير را نگه نخواهند داشت. ذرات متخلخل كه قير را جذب مي‌كنند بهتر از مصالح سنگي با سطح صاف لايه نازك قير را نگه خواهند داشت. مصالح سنگي متخلخل قير بيشتري نسبت به مصالح غيرمتخلخل نياز دارند.

انواع عريان شدن

عريان شدن زماني كه پيوند بين قير و مصالح سنگي با آب شكسته شود، اتفاق مي‌افتد. به علت كامل خشك نشدن، آب ممكن است روي سطح مصالح يا داخل خلل و فرج سنگدانه‌ها باشد يا ممكن است از منابع ديگري بعد از اجرا آب نفوذ كرده باشد. حداقل به 6 روش به شرح زير ممكن است پيوند بين قير و مصالح سنگي شكسته شود:

1- به شكل ذرات ريز و پايدار در آمدن

علت عريان شدن تحت عنوان خود به خود خرد شدن و به شكل ذرات ريز و پايدار درآمدن.

2- تفكيك

جدا شدن قير از سطح مصالح سنگي توسط لايه نازك آب بدون شكست واضح و قابل ديد در لايه نازك قير است كه نهايتاً لايه نازك قير مي‌تواند كاملاً از مصالح سنگي جدا شود.

3- جابجايي

اين امر هنگامي است كه چسبندگي قير به سطح مصالح سنگي توسط آب ضعيف شود. در اين نوع عريان شدن، آب آزاد از طريق نفوذ در پوشش قيري به سطح سنگدانه‌ها راه مي‌يابد. شكست ممكن است از پوشش ناكافي سنگدانه‌ها هنگام مخلوط كردن آسفالت در كارخانه آسفالت يا گسيختگي لايه نازك قير باشد.

4- گيسختگي لايه نازك

اين پديده نيز يك روش عريان شدن است كه در واقع مي‌توان آنرا اولين گام در عريان شدن ناميد. گسيختگي لايه نازك قير روي ذرات مصالح سنگي عموماً بعلت اعمال تنشهاي ناشي از ترافيكايجاد خرابي در لبه‌ها و گوشه‌هاي تيز كه پوشش قير در آنها بسيار نازكتر است، اتفاق مي‌افتد.

5- فشار آب حفره‌اي

اين فشار عاملي براي تشديد عريان شدگي مي‌باشد. در مخلوطهاي آسفالتي با فضاي خالي زائد، آب ممكن است آزادانه از ميان فضاهاي خالي مرتبط داخلي عبور كند. ترافيك ممكن است درصد فضاي خالي روسازي را كاهش داده، مسيرهاي عبور بين فضاهاي خالي را ببندد و آب را محبوس نمايد. به علت جريان ترافيك و عبور مكرر آب، فشار آب حفره‌اي به حدي مي‌رسد كه عريان شدن قير از سطح مصالح سنگي را ايجاد مي‌نمايد.

6- جريان آب هيدروليكي

اين جريان بيشتر از لايه‌هاي سطحي روسازي‌هاي آسفالتي و در قسمت زيرين لايه اعمال مي‌شود. وقتي كه روسازي اشباع باشد، چرخهاي وسيله نقليه آب را به درون روسازي از جلو تايرها فشار مي‌دهند و آن را از پشت تايرها به بيرون مي‌مكند. اين حركت آب به عريان شدن مصالح سنگي كمك مي‌كند. همچنين غبار و ماسه و سنگدانه‌هاي رها شده در جاده نيز ممكن است با آب باران مخلوط شده و خراشيدگي لايه نازك قير را تسريع بخشند.

علت عريان شدن

به طور كلي فقط يك علت براي عريان شدن وجود دارد: آب بين لايه نازك قير و سطح مصالح سنگي راه يابد و جانشين قير به عنوان پوشش مصالح سنگي شود. آب به چند طريق ممكن است به سازه روسازي برسد. از ميان آنها مي‌توان به آب درون يا روي مصالح سنگي كه كاملاً خشك نشده‌اند، زه آب باران از ميان شانه‌ها، تركها يا روسازي متخلخل، آب زير سطحي (كه از نقاط بالاتر فشار هيدرواستاتيكي توليد مي‌نمايد)، آب موئينه از بستر راه و تبخير آب از لايه‌هاي زيرين اشاره نمود. به هر صورت آب به روشهاي مختلفي ممكن است به مصالح سنگي برسد.

كاهش عريان شدن يا جلوگيري كردن از آن

براي ساخت روسازي جديد، يا روكش يا بازيافت يك روسازي قديمي راهنمايي‌هاي زير بايد براي كاهش احتمال عريان شدن مورد توجه قرار گيرد:

1- براي روسازي‌هاي جديد تمام آسفالتي از دانه‌بندي پيوسته، خوب متراكم شده، مستقيماً بر روي بستر كاملاً آماده شده استفاده شود. تحقيقات نشان مي‌دهد، اگر اين روسازي‌ها به طور مناسب و خوب ساخته شوند حتي در بخش ترانشه هيچ آبي زير اين روسازي‌ها جمع نمي‌شود. بنابراين اين روسازي‌ها به طور مؤثري در مقابل عريان شدن مقاومت مي‌نمايند.

2- ايجاد زهكشي اصولي براي ساختمان روسازي ـ اگر آب آزاد سريعاً دفع شود يا از مخلوط مصالح سنگي و قير دور نگه داشته شود، عريان شدن ناشي از تشكيل امولسيون، جابجايي، گسيختگي لايه نازك يا جريان آب هيدروليكي توسعه نمي‌يابد. آب جدا از مخلوط نگه داشته مي‌شود كه باعث مقاومت عريان شدن بيشتر مصالح سنگي شود.

3- در اكثر حالات از مخلوطهاي سنگدانه و قير با دانه بندي متراكم به جاي دانه‌بندي باز براي لايه‌هاي مياني و اساس استفاده نمائيد استفاده از مخلوطهاي با دانه‌بندي پيوسته و خوب متراكم شده از ورود آب به لايه‌هاي روسازي جلوگيري مي‌كند. وقتي مخلوطهاي اساس با دانه‌بندي باز در تعمير تركها استفاده مي‌شود تعبيه سيستم مناسب زهكشي جهت جلوگيري از ايجاد فشار آب حفره‌اي و احمال عريان شدن ضروري مي‌باشد.

4- اطمينان نماييد كه همه لايه‌هاي روسازي كاملاً متراكم شده‌اند و در لايه‌هاي با دانه‌بندي پيوسته فضاهاي خالي مرتبط براي عبور آب از ميان آنها وجود نداشته باشد. روش آزمايش تجربي، «ASTM:D3637 نفوذپذيري مخلوطهاي آسفالتي» روشي را براي كنترل نفوذ پذيري روسازيهاي متراكم شده در صحرا را در برمي‌گيرد.

5- از مصالح سنگي تازه شكسته شده با مقاومت عريان شدن ضعيف استفاده نكنيد. قير از مصالح سنگي كه براي يك هفته يا بيشتر انبار شده‌اند كمتر لخت مي‌شود تا نسبت به همان مصالح سنگي كه بتازگي شكسته شده‌اند.

6- از مصالح سنگي گرم و خشك استفاده كنيد ـ اگر مصالح سنگي داراي سطح خشك باشند به طوري كه هيچ رطوبتي بين مصالح سنگي و لايه نازك قير موجود نباشد، عريان شدن كمتر اتفاق مي‌افتد.

7- از مصالح سنگي تميز استفاده كنيد ـ از مصالح سنگي درشت با ذرات رس نظير غبار كه به طور محكم به سطح آنها چسبيده است نبايد استفاده شود. حتي اگر قير به طور كامل سنگدانه را بپوشاند، غبار از چسبيدن قير به سطح سنگدانه جلوگيري خواهد نمود.

8- از مصالح سنگي با جاذب رطوبتي بالا در صورت در دسترس بودن انتخابهاي ديگر استفاده نكنيد لازم است مصالح سنگي كه بيشترين مقاومت را نسبت به عريان شدن دارا مي‌باشند، استفاده گردد. با انجام آزمايش حساسيت آبي مصالح و قير برگزيده براي پروژه، تعيين نماييد كدام مصالح سنگي براي پروژه بهترين مي‌باشد.

9- هنگامي كه استفاده از مصالح سنگي جاذب آب اجتناب ناپذير است، يك ماده ضد عريان شدن را به مقدار مناسب تعيين شده توسط آزمايشهاي حساسيت آبي و طرح مخلوط آزمايشگاهي اضافه نماييد آهك هيدراته ومواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت عملكرد صحرايي قابل قبولي با مصالح سنگي منتخب فراهم نموده‌اند. اگر آهك هيدراته و مواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت عملكرد صحرايي قابل قبولي با مصالح سنگي منتخب فراهم نموده‌اند. چنانچه آهك هيدراته انتخاب شود، بهترين نتايج وقتي حاصل مي‌گردد كه مصالح سنگي با ماده آبكي آهك هيدراته تثبيت شود. بهترين نتيجه بعدي، وقتي است كه آهك هيدراته به مخلوط آسفالتي در ضمن تهيه آن اضافه مي‌شود. با بعضي مخلوطها، مواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت مؤثر بوده‌اند. فرآورده‌اي را انتخاب نماييد كه با مواد خاص در مخلوط مؤثر باشد. انتخاب را فقط بعد از تكميل بررسيهاي آزمايشگاهي انجام دهيد.

10- اگر از يك ماده مايع ضد عريان شدن استفاده مي‌شود، مطمئن شويد كه ماده به مقدار مناسب پيشنهاد شده توسط آزمايشگاه اضافه شده است ـ بيش از اندازه افزودني مي‌تواند در حضور آب در ماده ضد عريان شدن بچرخد. در هر حالتي، هيچ ماده ضد عريان شدن به عنوان ساخت دستورالعمل خوب نبايد توصيه شود.

11- قيري را انتخاب نماييد كه وقتي مايع مي‌شود، مصالح سنگي را پوشش نمايد اما در سرويس‌دهي، ويسكوزيته بالايي به قدر كافي داشته باشد كه در مقابل عريان شدن مقاومت كند. ضمن آنكه ديگر اهداف طرح را برآورده نمايد ـ لايه‌هاي نازك يا ضخيم قير دسترسي آب به سطح مصالح سنگي را مشكل مي‌سازد.

12- مطمئن شويد كه ذرات مصالح سنگي به طور كامل و يكنواخت با لايه نازك قير ضخامتي كه مخلوط شروط مقاومت را برآورده نمايد، پوشش شود ـ لايه‌هاي نازك يا ضخيم قير دسترسي آب به سطح مصالح سنگي را مشكل مي‌سازد.

13- در تمام مدت ساخت روسازي كنترل كيفي خوبي انجام دهيد.

 

تأثير فناوري نانو بر آسفالت

 

مقدمه

در سال 1870 يک شيميدان بلژيکي با نام دسمت(Desmedt) اولين سنگفرش آسفالت واقعي را، که مخلوطي از ماسه بود، در برابر تالار شهر در نيويورک ايجاد نمود. طراحي دسمدت در بزرگراهي در فرانسه در سال 1852 مورد الگوبرداري قرار گرفت. سپس دسمدت خيابان پنسيلوانيا در واشينگتن را آسفالت کرد که سطح اين پرژه 45149 متر مربع بود.يکي از نمايندگان محلي کنگره به دسمدت گفت: ”اين کار هرگز عموميت نخواهد يافت.“ با اين حال، بر اساس تقاضاي رو به‌رشد بازار، پيش‌بيني مي‌‌شود پس از 137 سال (در سال 2007) بازار آسفالت- قير معدني به 107 ميليون تن برسد. در اين ميان آسفالت معلق بيشترين رشد را دارد. همچنين به عنوان نشانه‌اي از رشد اين محصولات در آينده، چندي است كه کار بر روي آسفالتي که در موقع خرابي خودش را تعمير کند، آغاز شده است. به کارگيري فناوري نانو در ساخت زيربناهاي مربوط به حمل ونقل، تقريباً معادل با تلاش بشر براي فرستادن انسان به ماه در سال 1960 است.

کلید واژه ها : آسفالت ،فناوري، نانو، حمل و نقل،

در سال 2005 ايده ساخت آسفالتي براي بزرگراه‌ها که بتوانند خودشان را تعمير کنند براي بسياري دور از ذهن به نظر مي‌رسيد. بنابراين صنعت آسفالت-قير به يک تحول نياز دارد تا مردم بتوانند امکانات فناوري نانو را ديده و مزاياي آن را درک نمايند.
دکتر ليوينگستون، فيزيکدان برنامه تحقيقات زيربنايي پيشرفته در اداره کل بزرگراه‌هاي فدرال (FHWA)، مي‌گويد: ”آسفالت و سيمان هر دو جزء نانومواد مي‌باشند. تاکنون ما نتوانسته‌ايم بفهميم که در اين سطح چه اتفاقي مي‌افتد، اما اين اثرات بر عملکرد مواد تاثير مي‌گذارند.“
بنا بر گفته ليوينگستون، يک ماده پليمري ساختاري که مي‌تواند به طور خود به خودي ترک‌ها را اصلاح نمايد، قبلاً توليد شده است. اين پيشرفت قابل ملاحظه با استفاده از يک عامل اصلاح کننده کپسوله شده و يک آغازکننده شيميايي کاتاليستي درون يک بستر اپوکسي ايجاد شده است.
يک ترک در حال ايجاد موجب گسستن ميکروکپسول‌هاي موجود شده، در نتيجه عامل اصلاح‌کننده با استفاده از خاصيت مويينگي درون ترک رها مي‌شود. با تماس عامل اصلاح‌کننده با کاتاليزور موجود، اين عامل شروع به پليمريزه شدن نموده، دو طرف ترک را به هم مي‌چسباند.
اين روش مي‌تواند منجر به توليد آسفالتي شود که ترک‌هاي خود را اصلاح مي‌کند. ليوينگستون مي‌گويد: ”هيچ‌کس نمي‌تواند براي رشد اين فناوري زماني را پيش‌بيني کند، اما پيشرفت واقعي در حال انجام است و قابليت‌هاي موجود بسيار هيجان‌آور مي‌باشند.“
با اين حال، براي استفاده‌کنندگان فعلي آسفالت، تصور نبود دست‌انداز، يا نبود تأخير به خاطر تعميرات آسفالت، بسيار دور از دسترس بوده و نگراني‌هاي جدي آنها را برطرف نمي‌سازد.
محيط زيست عامل اصلي تأثيرگذار در فرايند تصميم‌گيري براي پروژه‌هاي بزرگراه در بسياري از کشورها است. مزاياي يک آسفالت متفاوت براي جاده‌ها از ديدگاه زيست‌محيطي و مصرف انرژي، تنها يک بخش
مهم از فرآيند تصميم‌گيري است. ديدگاه‌هاي زيست‌محيطي موجب تسريع پيشرفت‌هاي فني و اجتماعي مي‌شوند. نيازهاي چندگانه حفاظت از محيط زيست شامل: محدود نمودن انتشار گازهاي گلخانه‌اي، مصرف کمتر انرژي، کاهش سر و صداي ترافيک و اطمينان از سلامتي و راحتي در رانندگي، اهدافي هستند که به دليل ايجاد مسئوليت مشترک، مهم‌تر از تمام پيشرفت‌هاي علمي مي‌باشند.
يکي از اين اهداف بستن چرخه مواد يا استفاده صد در صدي از مواد قابل بازيافت در ساخت جاده است. صنعت در اين زمينه تجربه زيادي در مورد استفاده از محصولات فرعي در آسفالت به دست آورده است.

مثال‌هايي از مواد زايدي که در مخلوط آسفالت مورد استفاده قرار گرفته‌اند، عبارتند از: تفاله کوره شيشه‌دمي، خاکستر حاصل از سوزاندن زباله‌هاي شهري، خاکستر موجود در مراکز توليد برق به وسيله زغال، آجر‌هاي خرد شده، پلاستيک حاصل از سيم‌هاي برق قديمي و لاستيک حاصل از تايرهاي کهنه.
با اين حال، استفاده موفقيت‌آميز از اين محصولات وابسته به تحقيقات کامل در زمينه منابع و ويژگي‌هاي آنها بوده و معمولاً در سطح پاييني قابل انجام است. در اين حالت امکان بررسي پيوسته عملکرد آسفالت نيز وجود دارد که خود موضوعي مورد بحث است.
با اين حال، مطابق گفته‌هاي مارك بلشه، مدير آسفالت لاستيک در پروژه آسفالت‌سازي آرام آريزونا، حمايت عمومي - نه تحقيقات علمي- کليد توسعه صنعت توليد آسفالت با استفاده از محصولات فرعي است.
پرژه آريزونا ارزشي معادل 34 ميليون دلار داشته و در همين سال به پايان خواهد رسيد. اين پروژه تقريباً 70 درصد (185 کيلومتر)آزادراه ناحيه فونيكس را دربرگرفته و آسفالت آن قادر خواهد بود تا مدت طولاني صداي ناشي از اصطکاک را در جاده کاهش دهد.
آسفالتِ داراي لاستيک تنها درصد بسيار کم و تقريباً بي‌اهميتي از درآمد صنعت ساختماني را به خود اختصاص مي‌دهد، اما بلشه مي‌گويد که با افزايش رغبت عمومي اين درصد افزايش خواهد يافت.
به عنوان مثال در ژاپن، گروه تحقيقات آسفالت لاستيک (JARRG)، که شامل مجموعه‌اي از توليد‌کنندگان تاير و شرکت‌هاي آسفالت‌سازي مي‌باشد، يک اتصال‌دهنده آسفالت بسيار ويسکوز را توسعه داده‌اند که از انبساط و پخش تايرهاي کهنه‌اي که به صورت بسيار ريز ساييده شده‌اند، توليد مي‌شود. اين اتصال دهنده
در مخلوط آسفالت پخش شده و سپس پخته مي‌شود.اين ماده مي‌تواند به عنوان يک ماده الاستيک مابين مواد متراکم ديگر عمل نموده و از اين طريق، ارتعاش و صدا را کاهش دهد. بنا بر اعلام JARRG اقبال عمومي به اين محصول بسيار خوب است.
بلشه مي‌گويد: ”افرادي که در صنعت آسفالت لاستيک درگير بوده‌اند، همواره سعي کرده‌اند که آن را به دليل ويژگي‌هاي مهندسي بسيار عالي‌اش به فروش برسانند. امّا بيش از هر چيز اين محصول به عنوان کاهش دهنده صدا شناخته شده است و در پشت اين قضيه، استقبال عمومي قرار دارد.“
وزارت حمل و نقل آريزونا (ADOT) سه سال پيش يک نوع آسفالت را در بزرگراه سوپر استيشن در ناحيه آريزونا به کار برد. بلشه مي‌گويد كه به محض اتمام آسفالت اين بزرگراه، ADOT و مسئولين محلي سيل عظيمي از تلفن‌ها و ايميل‌ها را دريافت نمودند که از اشتياق مردم نسبت به اين جاده کم‌صداتر حکايت داشت.
البته همه چيز آسفالت لاستيک کامل نيست. اين مخلوط باعث ايجاد بخار و بو در فرآيند آسفالت کردن شده، هنوز در مورد قابل بازيافت بودن آن بحث وجود دارد. اين آسفالت نسبت به آسفالت‌هاي معمول بسيار گران‌تر بوده و آسفالت‌کاراني که تا به حال با اين ماده چسبناک کار نکرده‌اند، ممکن است در کار کردن با آن، که بايد در يک بازه دمايي معين انجام شود، دچار مشکل باشند.
ممکن است نظر بلشه در مورد نظر عمومي درست باشد، اما روي ديگر سکه اين است که خواست استفاده‌کنندگان از جاده کم‌صدا‌تر و در عين حال داراي اثرات زيست‌محيطي کمتر، افزايش يافته است. اين امر باعث تمرکز بيشتر تحقيقات بر روي مسائل مربوط به حمل و نقل، از جمله مواد مورد استفاده در جاده شده است.
افزايش عمومي در ميزان حمل و نقل، بار بيشتر بر روي محور، و فشار بيشتر تاير بر روي جاده، تقاضا براي آسفالت‌هاي قوي‌تر وبادوام‌تر را افزايش مي‌دهد. حمل و نقل بيشتر به اين مفهوم نيز مي‌باشد که ايجاد مشکل در حمل و نقل براي تعميرات جاده‌اي مطلوب نيست و اين امر موجب ايجاد تقاضاي بيشتر براي تحقيق و توسعه مؤثر مي‌گردد.

منابع :www.Nano.ir

سایت همکلاسی

 

اسکریپر

      اسكريپرهايي كه بوسيله تراكتوركشيده مي شوند يك وضعيت مهم  رادرفن

        عمليات خاكي برقراركرده اند بطوري كه تاحدودي خودكار هستند ومي توانند

        بارگيري حمل وتخليه موادراانجام دهندضمن اينكه به ماشين آلات ديگروابستگي

          ندارند .

          به عبارت ديگراگريكي ازاعمال آن بصورت موقت ازكاربيفتد لازم نيست كه

          كارراتماما متوقف كرد امادرحالتي كه يك ماشين منحصرا براي بارگيري دستگاه

         حمل كننده مورد استفاده قرارمي گيرد (مانند لودر) ازكاربيفتد تمام عمليات بايد

         متوقف شود تاتعميرات بتواند انجام گيرد . اسكريپرهاي خودبارگيربا ظرفيت تا

          45 مترمكعب يابيشترموجود مي باشد .

          اسكريپرهاتركيبي ازبهترين ماشين هاي بارگيري وحمل مي باشند.

          همانطوري كه ازماشين آلات تركيبي انتظارمي رودهرعمل اسكريپرها برتري

          چنداني نسبت به عمل مشابه توسط دوماشين جداگانه بارگيري وحمل ندارد.

          بعنوان مثال بيل قوي بيل كششي وتسمه نقاله تنها در بارگيري نسبت به

          اسكريپرها برتري دارند درصورتي كه ممكن است كاميونها تنها درحمل نسبت

         به آنها برتري دارند بخصوص هتگامي كه يك جاده طولاني خوب مورد استفاده

        قرارگيرد . به هرصورت قدرتشان دربارگيري وحمل خاك باعث مزيت قطعي آنها

         درپروژه هامي باشد .

         توسعه تراكتورهاي چرخ لاستيكي باسرعت زياد فاصله اقتصادي حمل رابراي اين

          نوع ماشين آلات تا 1.6 كيلومتريابيشتردراكثرپروژه ها افزايش داده است .

          اسكريپرها قادرندبارشان رادرلايه هاي يكنواخت ذخيره نمايندكه اين عمل باعث

          سهولت بعدي دراجراي پخش خاك درخاكريزها مي گردد . دربرگشت به محل

          قرضه تيغه برش اسكريپرممكن است براي برداشتن نفاط بلندبه اندازه كافي

         پايين آورده شودبنابراين كمكي درنگهداري راه حمل خواهدبود .

         خاك غالبا در لايه هاي مختلف يافت مي شود كه بايد بوسيله مخلوط كردن خاك

         ازچند لايه به يكديگر براي مصرف آماده نمود . محدوديت عمق برش اجازه

          نمي دهد كه اسكريپرها بطوررضايت بخش لايه ها رامخلوط كنند . به همين

         دليل دربعضي مواقع بيل ها وكاميون ها مورداستفاده قرارمي گيردحتي اگر

         اسكريپرهااجراي عمليات رنگي را اقتصادي ترانجام دهند. 

          نوع واندازه اسكريپرها

     تراكتورهاي چرخ لاستيكي

     اندازه اسكريپر

     بكار انداختن يك اسكريپر

     آباكهاي اجرايي

     زمان سيكل براي يك اسكريپر

     بهره گيري موثروتوليد

     تعداد اسكريپر به ازاي يك تراكتورفشاردهنده

    افزايش ميزان توليداسكريپرها

    تاثيرمقاومت غلتشي برروي توليداسكريپرها

 

 منبع:وبلاگ تخصصی عمران سازه